Inleiding

Encyclopedie van Texelse Familienamen

Het spreekt vanzelf, dat niet alle personen die ooit op Texel hebben gewoond in deze encyclopedie van familienamen konden worden behandeld 1. Om het aantal te beperken hebben wij in de eerste plaats allen, die zich na 1850 op het eiland vestigden, buiten beschouwing gelaten. Bij de namen die al voor die tijd voorkwamen hebben wij de vermelding laten afhangen van de omvang en de betekenis van de families. Uitgestorven geslachten, die eens uitgebreid waren, zijn wel behandeld, zeker als zij via vrouwelijke lijnen ook thans nog vele nakomelingen hebben nagelaten. Personen en families, die hun stempel op de geschiedenis van het eiland hebben gedrukt, hebben wij eveneens opgenomen, ook als zij genealogisch geen verdere betekenis hadden. De meeste aandacht is geschonken aan oer-Texelse geslachten, wier nazaten ook thans nog op het eiland leven.

Herkomst. Het is moeilijk na te gaan waar de Texelse bevolking oorspronkelijk vandaan is gekomen. Archeologische onderzoekingen van de laatste jaren hebben een vroeg-middeleeuwse nederzetting nabij Den Burg aan het licht gebracht. Aangenomen mag worden dat de bewoners hiervan later naar Den Burg zijn vertrokken en dat hun afstammelingen de kern van de latere bevolking hebben gevormd. Omstreeks 1500 telde het eiland al 4500 inwoners. Gezien de beperkte oppervlakte en de ongeschiktheid van veel gronden voor de landbouw kan maar een gedeelte van deze mensen zijn levensonderhoud in het boerenbedrijf hebben gevonden. Visserij en zeevaart zijn vanouds belangrijke bronnen van inkomsten geweest. Boeren bleven dicht bij huis. In de boerenfamilies is dan ook in de loop der eeuwen maar weinig “vreemd” bloed binnengekomen. Vissers hadden meer contacten met naburige plaatsen en zeevaarders trokken ook wel naar verder afgelegen steden en streken. In tegenstelling tot hetgeen men bij een eiland zou verwachten , is er altijd veel uitwisseling geweest tussen Texel en de overkant, zelfs met het buitenland.

Bij de ruim 450 familienamen in deze encyclopedie zijn ca 560 verschillende families besproken. Meer dan de helft, 320, was zeker of waarschijnlijk van Texelse oorsprong. Uit de rest van Nederland kwamen zeker 141 en waarschijnlijk nog eens 44 families. 38 geslachten hadden Duitsland tot bakermat, een aantal dat waarschijnlijk nog met 12 moet worden verhoogd. Frankrijk en Zweden leverden elk twee families, Noorwegen en Portugal beide één.

De functie van de rede van Texel als punt van aankomst en vertrek van de handelsvloot van Amsterdam heeft in de 17de eeuw een enorme bedrijvigheid veroorzaakt, vooral in Oudeschild. Het ligt voor de hand, dat de bevolking van dit dorp voor een groot deel van elders is gekomen, maar wegens het ontbreken van trouwboeken van Oudeschild vóór 1766 weten we niet vanwaar.

De economische betekenis trok velen naar Texel. Sommigen kwamen als overheidsfunctionarissen: Kikkert, (katelein van Eierland), Dalmeijer (dienaar van justitie), Brans (luitenant-geweldige) en Langeveld (schout). Anderen als koopman (Verberne), kapitein (Witte), zeevaarder (Dros, Van der Vlis), onderwijzer (Abbenes), doopsgezind leraar (Schuil) of chirurgijn (Van Heerwaarden).

1 Note from the webmaster:
Only sections from the book Texelse Geslachten II relating to the Verberne family have been published here as originally printed.

Leave a Reply